Over verlangen naar je land van herkomst:

Het is voor mij vaste prik als ik in de bibliotheek van Utrecht kom: neuzen tussen de kookboeken. Zo stuitte ik op het kookboek met als titel: ‘Taste of Home’ van Beri Shalmashi en Jinaw Shalmashi. De Nederlandse vertaling van de titel luidt: ‘De Smaak van Heimwee’. Een passende titel bij het begeleidingsgesprek wat ik onlangs met Dewi voerde.

Dewi verhuisde op 8 jarige leeftijd van Suriname naar Nederland met haar familie. Als jong meisje leefde zij lang in de veronderstelling dat het gezin terug zou gaan. Terug naar de plek waar haar grootouders en andere familieleden waren achtergebleven, daar waar zij zich geliefd en beschermd voelde. In ons gesprek staan we stil bij haar herinneringen aan vroeger en hoe de verschillende culturen door haar leven heen zijn verweven.

Terugkijkend op haar geschiedenis, blijkt dat er destijds bij het vertrek van het gezin uit Suriname geen afscheid is genomen. Door de omstandigheden rondom het vertrek, was dit niet mogelijk. Als Dewi in gedachten stil staat bij de plek waar zij woonde, blijkt hoe pijnlijk dit nog is om aan terug te denken. Dewi blijft worstelen met het zich ergens al dan niet thuis voelen. Wat is thuis voor haar ?

In Nederland leerde zij zich vooral aan te passen en niet op te vallen, zij omschrijf dit als haar tweede natuur. Ondanks dat het Dewi steeds beter lukt om te wennen aan de voorspelbaarheid en structuur van het leven in Nederland, het verlangen naar vrijheid blijft. Als ik vraag wat voor haar vrijheid is, zegt zij lachend ; De deuren van mijn serre openzetten en de Hindoestaanse muziek door de keurig aangelegde tuinen laten schallen. Totdat iemand vrolijk roept; “En gekker moet het niet worden!”.

Wiebe Veenbaas schrijft in zijn boek ’Vonken van verlangen’ dat mensen die te gemakkelijk uit hun land van oorsprong zijn weggegaan, onderhuids vaak een onbestemde onrust hebben. Als ik deze tekst aan Dewi voorleg, noemt zij dit zelf ‘Eeuwige heimwee’ . Pas als het land van oorsprong een plek krijgt, schrijft Wiebe Veenbaas verder, komt er een krachtige energie vrij met een echte kans om in het nieuwe land te wortelen.

Als rouwbegeleider nodig ik Dewi uit om het afscheid van de woonplek van haar jeugd alsnog vorm te geven. Ongetwijfeld zijn er in de verschillende culturen mooie rituelen te vinden. In de hoop dat zij daardoor in zichzelf meer rust kan gaan ervaren en de vrijgekomen energie in haar systeem van herkomst zijn uitwerking krijgt.

Aangezien de begeleiding plaats vindt tijdens het koken en eten van een maaltijd, heb ik van te voren met Dewi besproken of zij met mij Roti wil maken. Dewi waagt zich hier liever niet aan. Zij wil mij wel heel graag de echt laten proeven en heeft een heerlijke maaltijd gehaald bij een Hindoestaans eethuis. En zo praten we al etend nog wat na. Dewi vertelt zich nu meer te realiseren dat haar achtergrond enorm veel rijkdom met zich mee heeft gebracht en er tegelijkertijd de pijn is van het verlaten van je land zonder afscheid.

Over het verschil in reacties bij meerdere verliezen:

Herken jij ook dat het ene verlies je meer raakt dan het andere ?

Vandaag wandel ik met Jan door de prachtige bossen op de Veluwe. Jan begint ons gesprek door te vertellen over de verliezen die hij heeft meegemaakt. Het is een hele lijst. Het houdt Jan bezig dat het ene verlies meer impact op hem heeft gehad dan het andere. Het verlies van een dierbare vriendin heeft Jan als heel heftig ervaren in vergelijking met het verlies van zijn vader. Hij vraagt zich af waardoor dit komt.

Beeld van zijn vader

Ik vraag Jan zijn vader te omschrijven. Hij herinnert hem als een zorgzame man. Jan was altijd erg trots op zijn vader om wat hij deed voor zijn gezin en het beroep wat zijn vader uitoefende. Toen Jan ongeveer twaalf jaar oud was, veranderde door omstandigheden het beeld dat hij van zijn vader had. Jan was zeer teleurgesteld in zijn vader en ging hem, mede onder druk van andere familieleden, afwijzen. Hierdoor had Jan het gevoel zijn vader kwijt te zijn en voelde hij zich er als kind vaak alleen voor staan.

Even stilstaan

Het raakt mij als rouwbegeleider ieder keer weer wat sommige jonge mensen meekrijgen van wat het leven brengt. Als Jan verder wil vertellen, onderbreek ik hem. Ik zeg hardop dat ik mij probeer voor te stellen hoe jong hij was toen deze situatie zich voordeed. Op deze manier nodig ik Jan uit om even stil te staan bij dat beeld en te ervaren wat dat bij hem oproept.

Gezien worden

In het contact met zijn goede vriendin heeft Jan ervaren dat hij er mag zijn in plaats van dat je er alleen maar mag zijn als je diensten verleent aan de ander. Het heeft Jan meer vertrouwen gegeven in andere mensen en het verlangen om vaker te delen wat er van binnen bij hem leeft. Want ergens ligt de kwetsbaarheid altijd op de loer aldus Jan.

Verbonden door de rouw heen

Als we aan het einde van het gesprek komen, zegt Jan dat hij zich realiseert dat de rouw om het verlies van zijn vader al is begonnen toen hij twaalf jaar oud was. En dat hij door de dood van zijn vader ruimte heeft gekregen om hem weer in het juiste perspectief te zien, met al zijn goede en minder goede kanten. Hierdoor kan Jan zich na al die jaren weer verbinden met zijn vader. Er zijn momenten dat Jan trots is dat hij op zijn vader lijkt. Een mooie afsluiting van dit begeleidingsgesprek.

Bovenstaand verhaal is met toestemming van Jan gepubliceerd, om privacy redenen is zijn naam veranderd.

Over rouw na scheiding op latere leeftijd

Terwijl hij een groen blaadje eet, zit ik met de gebakken peren!’

Tegenwoordig gaan steeds meer mensen na een langdurige relatie uit elkaar. Als je net gescheiden bent, dan merk je dat de scheiding raakt op allerlei fronten aan je bestaan. Terwijl jij nog midden in de ellende zit, is je partner misschien al begonnen aan een volgende relatie. Wat jullie jaren samen hebben opgebouwd, lijkt als sneeuw voor de zon te zijn verdwenen. Wat zijn de gevolgen voor jouw leven en hoe raap je jezelf weer een beetje bij elkaar?

Roller-coaster

Een scheiding confronteert je met een wirwar aan gevoelens. Je bent geschokt dat je partner je heeft verlaten of je bent opgelucht dat je de knoop hebt doorgehakt om uit je relatie te stappen, je voelt je onmachtig omdat je geen invloed meer hebt op wat de ander doet of laat, je bent boos om de verwijten die je krijgt of je ervaart schuldgevoel ten opzichte van je (klein)kinderen en bent intens verdrietig om wat er mis is gegaan. Je lichaam gebruikt veel energie om alle emoties en spanningen te verwerken. Het is alsof je je in een achtbaan bevindt. Zeker als je scheiding met veel moeilijkheden gepaard gaat, is het een kwestie van zorgen dat je je hoofd boven water houdt.

Zelfvertrouwen

Als je partner je verlaat, is de kans groot dat je je afgedankt voelt en je je afvraagt: “Waarom na al die jaren?” Je zelfvertrouwen loopt een flinke deuk op en je twijfelt of je het allemaal wel alleen aankan.

Naarmate je meer zicht krijgt op alle gevoelens die de scheiding oproepen en je niet meer zo van je sokken wordt geblazen, merk je dat niet alleen je wereld maar ook jij bent veranderd. Het blijkt dat je heel goed in staat bent allerlei taken op je te nemen waardoor het vertrouwen in jezelf en je toekomst als single toeneemt. De onafhankelijkheid die je ervaart, geeft een bepaald gevoel van vrijheid en je ontdekt nieuwe mogelijkheden om je leven vorm te geven.

Contacten

Het is onvermijdelijk dat bepaalde contacten veranderen na de scheiding, soms ontstaat dat zo in de loop van de tijd. In het ergste geval zie je je (klein)kinderen niet als gevolg van de scheiding. Soms komen kinderen in een groot loyaliteitsconflict terecht, ook al zijn ze al volwassen. Heb je veel behoefte om je verhaal te vertellen of juist om je vaker af te zonderen? Maak duidelijk naar degenen die je op dit moment het meeste vertrouwt, wat je nodig hebt in het contact. Zo voorkom je onnodige adviezen, hoe goed bedoeld ook.

Financiën

Een scheiding heeft grote financiële gevolgen. Ben je er veel op achteruit gegaan en heb je zorgen over hoe je de eindjes aan elkaar moet knopen? Maak een overzicht van je inkomsten en uitgaven en waar je eventueel op kan bezuinigen. Een creatieve oplossing zoals tijdelijk een student op kamers, geeft soms net wat meer ademruimte. Of vraag anderen om met je mee te denken.

Toekomstbeeld

Niet alleen je toekomst ligt in duigen, ook je verleden raakt besmet door deze ingrijpende gebeurtenis. Alles staat nu in een ander perspectief. Markeer in je agenda een datum over een aantal weken en bedenk dat je dan alweer wat verder zult zijn in de tijd. Kijk op deze datum terug, schrijf op wat je allemaal hebt ondernomen en maak zo nieuwe herinneringen aan. En zorg dat je steeds iets hebt om naar uit te kijken of ga nieuw uitdagingen aan. Want wat je ook voorgeschoteld krijgt, verandering van spijs doet eten.